در حال بارگذاری صفحه
NAV یا «ارزش خالص دارایی»، ارزش واقعی هر واحد صندوق است: همهٔ دارایی‌ها منهای همهٔ بدهی‌ها، تقسیم بر تعداد واحدها. اما وقتی سایت صندوق را باز می‌کنید سه عدد می‌بینید، نه یکی — صدور، ابطال و آماری. تفاوت این سه، تفاوت سلیقه در محاسبه نیست؛ هرکدام برای یک کارِ متفاوت ساخته شده‌اند و اگر جای هم به کار بروند، تحلیل خطا می‌دهد.
دو نکته در همین تعریف پنهان است. اول اینکه مخرج، تعداد واحدهاست و با هر صدور و ابطال تغییر میکند؛ پس NAV با ورود و خروج سرمایه‌گذار جدید بالا و پایین نمی‌رود، فقط صورت و مخرج با هم بزرگ و کوچک می‌شوند. دوم اینکه صورت کسر به «ارزش روز» گره خورده است — یعنی NAV صندوق طلا هر روز عوض می‌شود، حتی روزی که خود صندوق هیچ معامله‌ای نکرده، چون قیمت سکه و شمش عوض شده است.
ترتیبشان همیشه یکی است: ابطال، بعد آماری، بعد صدور. برای سرمایه‌گذاری که واحد صندوق قابل معامله دارد، عددِ مهم ابطال است، چون همان چیزی است که در بدترین حالت پشت هر واحد ایستاده. برای همین در بورس سنج مبنای محاسبهٔ حباب، NAV ابطال است.
در صندوق قابل معامله، خریدار از فروشندهٔ دیگری در تابلو می‌خرد، نه از خود صندوق. پس قیمت را تقاضا تعیین میکند و هیچ سازوکاری آن را به‌زور روی NAV نگه نمی‌دارد. وقتی تقاضا برای طلا بالا می‌رود و مسیرهای دیگر خرید طلا کند یا پرهزینه‌اند، قیمت تابلو از NAV جلو می‌زند و حباب مثبت می‌سازد. برعکسش هم رخ می‌دهد: در روزهای فروش سنگین، تابلو زیر NAV معامله می‌شود.
بازارگردان صندوق قرار است این فاصله را محدود کند، ولی توان او هم محدود است. در روزهایی که کل بازار طلا یک‌طرفه می‌شود، حباب می‌تواند روزها بالا بماند. خریدن در حباب بالا یعنی پرداختن پولی بیشتر از ارزش دارایی پشت واحد — و اگر حباب بعداً جمع شود، قیمت طلا هم می‌تواند ثابت بماند و شما باز ضرر کنید. این توضیح یک واقعیت محاسباتی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست.
در صندوق‌های طلا خودِ دارایی صندوق هم می‌تواند حباب داشته باشد: سکهٔ بورس کالا معمولاً بالاتر از ارزش ذاتی طلای داخلش معامله می‌شود. یعنی وقتی حباب اسمی صندوق را می‌خوانید، حبابِ پشتِ حباب را ندیده‌اید. تفکیک حباب اسمی از حباب ذاتی و حباب واقعی موضوعی است که در مقالهٔ جداگانهٔ حباب صندوق طلا با فرمول و مثال آمده است.
صدور یعنی واحد تازه ساخته شده و پول واقعاً وارد صندوق شده؛ ابطال یعنی واحد باطل شده و پول از صندوق بیرون رفته. این دو با «ورود و خروج پول حقیقی» تابلو یکی نیستند و تفاوتشان عملی است: جابه‌جایی واحد بین یک کد حقیقی و یک کد حقوقی روی تابلو، در آمار جریان پول به‌عنوان خروج شمرده می‌شود، در حالی که یک ریال هم از صندوق خارج نشده است. برای فهمیدن اینکه سرمایه واقعاً وارد یک دستهٔ صندوق شده یا خارج، باید صدور و ابطال را خواند، نه خالص خرید و فروش تابلو.
صفحهٔ صندوق‌ها، NAV ابطال روز و حباب اسمی همهٔ صندوق‌های طلا، نقره و کالایی را کنار هم می‌آورد و صفحهٔ اختصاصی هر صندوق تاریخچهٔ حباب، گردش صدور و ابطال و مقایسهٔ آن با جریان تابلو را نشان می‌دهد. صفحهٔ مقایسه هم چند صندوق را در یک جدول کنار هم می‌گذارد تا حباب و بازدهی‌شان هم‌زمان دیده شود. این اعداد اطلاع‌رسانی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست.
واحد صندوق قابل معامله مثل هر سهم دیگری روی تابلو خرید و فروش می‌شود و قیمتش را عرضه و تقاضا تعیین میکند، نه ارزش دارایی‌های پشت آن. اختلاف این دو، همان چیزی است که به آن حباب می‌گویند؛ مثبت یعنی صندوق گران‌تر از دارایی واقعی‌اش معامله می‌شود.
کمتر. قیمت صدور هزینههای خرید دارایی را به ارزش خالص اضافه میکند و قیمت ابطال هزینههای فروش را کم میکند، پس همیشه ابطال ≤ آماری ≤ صدور است. فاصلهٔ این دو در عمل کوچک است ولی صفر نیست.
وقتی بخشی از پرتفوی صندوق قیمت روز قابل اتکا ندارد — سهمی که مدت‌هاست بسته است یا دارایی غیربورسی. در آن حالت مدیر صندوق ارزش تعدیل‌شده‌ای اعلام میکند و NAV آماری از آن ساخته می‌شود. برای صندوقی که همهٔ دارایی‌هایش روزانه معامله می‌شوند، آماری تقریباً روی همان ارزش خالص می‌ایستد.
در صندوق قابل معامله (ETF) واحد را از تابلوی بورس میخرید و به قیمت تابلو میفروشید. در صندوق صدور و ابطالی معامله مستقیم با خود صندوق است و مبنا NAV صدور برای خرید و NAV ابطال برای فروش است، پس حبابی به معنای تابلویی وجود ندارد.
این مطلب صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و به‌هیچ‌وجه توصیهٔ خرید یا فروش نیست. تصمیم سرمایه‌گذاری و مسئولیت آن بر عهدهٔ خود شماست. پیش از هر معامله، تحقیق شخصی کنید و در صورت نیاز با مشاور دارای مجوز مشورت کنید.