اگر نرخ محصول ۱٪ بالا برود و بقیهٔ چیزها ثابت بماند، سود خالص هر شرکت چند درصد تغییر میکند؟ این جدول از گزارشهای ماهانه و صورتهای مالی کدال ساخته شده و شرکتهایی را نشان میدهد که دستکم یکپنجم فروششان همان محصول با نرخ آزاد است.
آخرین قیمت پایهٔ عرضهٔ صادراتی اوره در بورس کالا (۱۴۰۵/۰۷/۲۱): ۳۵۰ تا ۳۹۰ دلار در تن — قیمت پایهٔ عرضه است، نه قیمت معامله.
دادهٔ کافی برای ساختن جدول در دسترس نیست.
سناریو فقط اثر نرخ همین محصول را میسنجد: تغییر نرخ ارز روی محصولات دیگر، بهای تمامشده و بدهی ارزی در آن نیامده است. در صفحهٔ «مدل کامل سود»، حاشیهٔ ناخالص ثابت میماند و فقط ماههای باقیماندهٔ سال تغییر میکند؛ برای همین عددهای آنجا با این جدول یکی نیست. «—» در ستون بازدهی یعنی در حدود آن تاریخ کندل معتبری برای سهم نیست (مثلاً بهخاطر توقف طولانی نماد). این جدول صرفاً اطلاعرسانی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست.
شرکتهایی که این روش برایشان معنا ندارد
خوراک این شرکتها با نرخ همان محصول خریده میشود، پس سودشان به فاصلهٔ نرخ خوراک و محصول بستگی دارد نه به خود نرخ. عدد حساسیت برایشان گمراهکننده است و فقط سهم فروش محصول نشان داده میشود.
سهم محصول با نرخ آزاد: مجموع فروش صادراتی و داخلیِ محصول در دوازده ماهِ منتهی به آخرین صورت مالی، تقسیم بر کل فروش همان دوازده ماه در گزارشهای ماهانه. اورهٔ کشاورزی (حمایتی) و فروش مصرفی در واحدهای خود شرکت کنار گذاشته شده، چون نرخ اولی دستوری است و دومی فروش نیست.
تغییر سود با ۱٪ رشد نرخ محصول: سهم بالا × فروش دوازدهماههٔ صورت مالی × (۱ − نرخ مؤثر مالیات) ÷ سود خالص دوازدهماهه. نرخ مؤثر مالیات از صورت مالی همان دوره میآید و اگر سود پیش از مالیات منفی باشد صفر در نظر گرفته میشود. این محاسبهٔ بورس سنج است، نه عدد گزارششدهٔ شرکت.
سناریو: نرخ ریالی محصول = نرخ دلاری × نرخ ارز. با ثابت بودن بهای تمامشده، تغییر سود = حساسیت × تغییر نرخ ریالی، و P/E سناریو = P/E فعلی ÷ (۱ + تغییر سود). قیمت سهم ثابت فرض شده است.
نرخ محقق صادرات: مبلغ فروش صادراتی محصول تقسیم بر تناژ آن در آخرین ماهی که شرکت صادرات داشته است. درآمد صادراتی با نرخ ارز مرکز مبادله ثبت میشود، پس این عدد به دلار آزاد تبدیل نشده است.
فرض اصلی این است که بهای تمامشده، از جمله نرخ خوراک گاز، با نرخ محصول تغییر نکند. اگر نرخ خوراک به قیمت محصول گره خورده باشد، حساسیت واقعی کمتر از این عدد است. حساسیت بالاتر یعنی سود هم با بالا رفتن نرخ بیشتر رشد میکند و هم با پایین آمدن آن بیشتر افت میکند؛ شرکتی که حاشیهٔ سود کمتری دارد، حساسیت بیشتری نشان میدهد. برای همین یک شرکت کمحاشیه ممکن است عددی چند برابر شرکت پرحاشیه نشان دهد.